الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

67

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

در هفتمين توصيف از قيامت كه آن نيز به صورت توصيف خداوند مطرح شده مىفرمايد : « خداوند به حق داورى مىكند » ( * ( وَاللَّه يَقْضِي بِالْحَقِّ ) * ) . « و معبودهايى را كه غير از او مىخوانند هيچگونه قضاوت و داورى ندارند » ( * ( وَالَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِه لا يَقْضُونَ بِشَيْءٍ ) * ) . آرى آن روز مقام داورى مخصوص به خدا است ، و او هم جز به حق داورى نمىكند ، چرا كه داورى به ظلم يا از جهل و عدم آگاهى ناشى مىشود كه او بر همه چيز حتى اسرار ضمائر احاطه دارد ، و يا از عجز و نياز است كه همه اينها از ساحت مقدسش دور مىشد . ضمنا اين جمله دليلى است بر توحيد معبود ، زيرا كسى شايستگى عبوديت دارد كه سرانجام داورى به دست او است ، اما بتهايى كه نه در اين جهان خاصيتى دارند و نه در قيامت مرجع داورى هستند چگونه ممكن است شايسته عبوديت باشند ؟ اين نكته نيز قابل توجه است كه داورى به حق از ناحيه خداوند معنى گسترده اى دارد كه هم عالم تكوين را شامل مىشود ، و هم جهان تشريع را ، همانگونه كه تعبير « قضا » در آيات قرآن نيز در هر دو مورد به كار رفته است ، در يك جا مىخوانيم : وَقَضى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاه : « پروردگارت حكم كرده كه جز او را پرستش نكنيد » ( اسراء - 23 ) اين قضاوت تشريعى او است . و در جاى ديگر مىفرمايد : « إِذا قَضى أَمْراً فَإِنَّما يَقُولُ لَه كُنْ فَيَكُونُ » : « هنگامى كه حكم در باره چيزى صادر كند به آن مىگويد : موجود باش ! بلافاصله موجود مىشود » ! ( آل عمران - 47 ) . سرانجام به عنوان تاكيد بر آنچه در اين آيات گذشت سخن را با اين جمله پايان مىدهد : « خداوند شنوا و بينا است » ( * ( إِنَّ اللَّه هُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ ) * ) .